Σύμφωνα με καθηγητή του Χάρβαρντ, αυτή είναι η καλύτερη δίαιτα για την πρόληψη της άνοιας

Αν θέλετε να τρέφεστε με γνώμονα τη μακροχρόνια υγεία του εγκεφάλου, ο επιδημιολόγος και καθηγητής διατροφής στο Χάρβαρντ, δρ. Walter C. Willett, εξηγεί ότι η καλύτερη λύση είναι η δίαιτα MIND ή μια παραδοσιακή μεσογειακή δίαιτα που της μοιάζει πολύ.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποια δίαιτα μπορεί να αποτρέψει την άνοια με απόλυτη βεβαιότητα. Οι παρατηρητικές μελέτες δείχνουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα, όμως η πιο αξιόπιστη τυχαιοποιημένη δοκιμή που έχει διεξαχθεί μέχρι σήμερα δεν απέδειξε ότι η δίαιτα MIND υπερτερεί σαφώς μιας δίαιτας σύγκρισης σε βάθος τριετίας.

Τι είναι η δίαιτα MIND;

MIND είναι το ακρώνυμο του Mediterranean Intervention for Neurodegenerative Delay (Μεσογειακή Παρέμβαση για Νευροεκφυλιστική Καθυστέρηση). Συνδυάζει χαρακτηριστικά της μεσογειακής διατροφής με τη δίαιτα DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension - Διατροφικές Προσεγγίσεις για την Αντιμετώπιση της Υπέρτασης).

Δίνει έμφαση σε: λαχανικά (κυρίως φυλλώδη χόρτα), μούρα, δημητριακά ολικής αλέσεως, φασόλια, ξηρούς καρπούς, ψάρια, πουλερικά και φυτικά έλαια.

Παράλληλα, περιορίζει: κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας, βούτυρο, τυρί, τηγανητά, fast food και γλυκά.

Ο δρ. Willett ξεχωρίζει τα λαχανικά πλούσια σε καροτενοειδή, τα μούρα και τις μέτριες ποσότητες λιπαρών ψαριών ως τροφές που ευνοούν τον εγκέφαλο.

Σημαντικός παράγοντας είναι και η σχέση με την αρτηριακή πίεση. Η υπέρταση αποτελεί γνωστό παράγοντα κινδύνου για την άνοια, οπότε μια διατροφή που ενισχύει την καρδιαγγειακή υγεία μπορεί ταυτόχρονα να προστατεύει και τον εγκέφαλο.

Πόσο ισχυρά είναι τα επιστημονικά στοιχεία;

Τα ερευνητικά δεδομένα είναι μεν ελπιδοφόρα, ωστόσο παραμένουν αντικρουόμενα.

Μια ανάλυση του 2023 στο JAMA Psychiatry, η οποία συνδύασε τρεις προοπτικές ομάδες, έδειξε ότι η μεγαλύτερη προσήλωση στη δίαιτα MIND σχετιζόταν με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Άλλες παρατηρητικές έρευνες συνέδεσαν υψηλότερες βαθμολογίες MIND με πιο αργή γνωστική εξασθένηση και λιγότερη εγκεφαλική παθολογία σχετιζόμενη με τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Ωστόσο, η συσχέτιση δεν ισοδυναμεί με απόδειξη πρόληψης. Όσοι ακολουθούν πιο υγιεινές διατροφικές συνήθειες συνήθως ασκούνται περισσότερο, καπνίζουν λιγότερο ή διαφέρουν σε άλλες παραμέτρους που επηρεάζουν τον κίνδυνο άνοιας.

Αυτός ο περιορισμός φάνηκε καθαρά σε μια τυχαιοποιημένη δοκιμή του 2023 που δημοσιεύτηκε στο New England Journal of Medicine. Πάνω από 600 ηλικιωμένοι με οικογενειακό ιστορικό άνοιας ακολούθησαν είτε τη δίαιτα MIND είτε μια δίαιτα ελέγχου με ήπιο θερμιδικό περιορισμό. Μετά από τρία χρόνια, και οι δύο ομάδες σημείωσαν μικρή βελτίωση στη γνωστική λειτουργία, χωρίς όμως στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ τους.

Οι ειδικοί χαρακτηρίζουν τα στοιχεία γύρω από τη δίαιτα MIND και τη μεσογειακή διατροφή ως ανάμεικτα, τονίζοντας πως χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί αν κάποια από τις δύο μπορεί πράγματι να καθυστερήσει ή να αποτρέψει τη νόσο Αλτσχάιμερ.

Έτσι, η πρόταση του δρ. Willett συμβαδίζει σε γενικές γραμμές με τα ευρύτερα παρατηρητικά ευρήματα, ενώ τα τυχαιοποιημένα δεδομένα αφήνουν ανοιχτό το ζήτημα του μεγέθους και της βεβαιότητας οποιουδήποτε προληπτικού οφέλους.

Γιατί ο δρ. Willett εξακολουθεί να τη συστήνει;

Ο Willett υποστηρίζει πως η άνοια εξελίσσεται σε βάθος δεκαετιών, γεγονός που καθιστά μια τριετή δοκιμή ενδεχομένως πολύ σύντομη για να αναδείξει ουσιαστικές διαφορές. Επισημαίνει επίσης πως η δίαιτα MIND ταυτίζεται σε μεγάλο βαθμό με την παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή, η οποία διαθέτει εκτενή επιστημονική τεκμηρίωση για την καρδιαγγειακή υγεία.

Αυτό έχει σημασία, καθώς παθήσεις όπως η υπέρταση, ο διαβήτης και τα καρδιαγγειακά νοσήματα επηρεάζουν άμεσα και τη γνωστική λειτουργία.

Μπορεί τελικά μια δίαιτα να αποτρέψει την άνοια;

Καμία δίαιτα δεν μπορεί να εγγυηθεί την πρόληψη. Η ηλικία, η γενετική προδιάθεση, η απώλεια ακοής, το κάπνισμα, η αρτηριακή πίεση, η σωματική δραστηριότητα, ο διαβήτης και άλλοι παράγοντες παίζουν επίσης καθοριστικό ρόλο στον κίνδυνο.

Το ασφαλέστερο συμπέρασμα δεν είναι πως η δίαιτα MIND έχει αποδειχθεί ότι προλαμβάνει την άνοια, αλλά ότι κατατάσσεται ανάμεσα στα πιο αξιόπιστα διατροφικά πρότυπα για την υγεία του εγκεφάλου και της καρδιάς.

Συχνές ερωτήσεις

Πρέπει να ακολουθείτε κατά γράμμα τη δίαιτα MIND; Όχι. Οι παρατηρητικές μελέτες δείχνουν πως μπορούν να προκύψουν οφέλη ακόμη και με μέτρια προσήλωση, καθώς πρόκειται για ένα ευέλικτο διατροφικό μοντέλο και όχι για κανόνα «όλα ή τίποτα».

Είναι πολύ αργά να αλλάξω διατροφή σε μεγαλύτερη ηλικία; Οι υγιεινές διατροφικές αλλαγές μπορούν να ενισχύσουν την καρδιαγγειακή και μεταβολική υγεία σε κάθε στάδιο ζωής, ωστόσο δεν έχει αποδειχθεί ακόμη αν η καθυστερημένη υιοθέτηση της δίαιτας MIND προλαμβάνει ειδικά την άνοια.

Συμπέρασμα

Η «ιδανική δίαιτα» που προτείνει ο καθηγητής του Χάρβαρντ, δρ. Walter Willett, για την πρόληψη της άνοιας δεν είναι άλλη από την προσέγγιση MIND/Μεσογειακή: πλούσια σε φυτικά τρόφιμα, ελάχιστα επεξεργασμένη, χαμηλή σε κορεσμένα λιπαρά και ευεργετική για την αρτηριακή πίεση.

Τα επιστημονικά δεδομένα είναι ενθαρρυντικά, αλλά όχι απόλυτα. Η δίαιτα MIND αποτελεί, στην ουσία, ένα υγιεινό πρότυπο διατροφής για τον εγκέφαλο με πιθανά μακροπρόθεσμα οφέλη — όχι όμως εγγύηση κατά της άνοιας.

Πηγές: sciencefocus.com, nih.gov, clevelandclinic.org